„Latający Holender” Ryszarda Wagnera - powrót do tradycji wagnerowskich Opery Leśnej

4 czerwca o godz. 21.00 odbędzie się pierwsza odsłona Sopockich Spotkań Operowo-Baletowych organizowanych, co roku przez Bałtycką Agencję Artystyczną BART. W tym roku mieszkańcy Trójmiasta i turyści będą mogli zobaczyć wyjątkowe widowisko operowe: „Latającego Holendra” Ryszarda Wagnera w wykonaniu Teatru i Filharmonii z Neubrandenburga/
Neustrelitz. Przedstawienie z około stuosobową obsa-dą zagości na deskach Opery Leśnej w Sopocie – miejsca znanego w latach międzywojennych ze słynnych inscenizacji oper wagnerowskich, nazywa-nego często „drugim Bayreuth”.
Zaproszony spektakl jest znakomitym przykładem przemian zachodzących w for-mie operowej na całym świecie. Jego reżyserem jest Arila Siegert - artystka znana przede wszystkim jako tancerka i choreografka, której wykształcenie i doświadczenie artystyczne pozwoliło na ciekawy eksperyment i odmienne spojrzenie na tradycyjną formę opery. Jak sama podkreśla, najważniejsze dla niej jest uchwycenie głębokich relacji między ruchem, muzyką a scenografią. Monumentalna scenografia wybitnego niemieckiego architekta Hansa Dietera Schaala odgrywa w przedstawieniu bardzo ważną rolę, oddając nastrój emocjonalny kolejnych scen. Całością dyryguje Stefan Malzew – dyrygent, pianista, kompozytor, dyrektor Filharmonii w Neubrandenburgu. Prasa niemiecka recenzowała spektakl jako „bezpretensjonalną i bardzo ciekawą interpretację opery Wagnera”: „Siegert koncentruje się na emocjach i relacjach bohaterów, pokazując nam prawdziwych ludzi, pełnych życia i wyobraźni.”, a jej reżyseria nadaje całości „rys marzenia sennego”.
W spektaklu weźmie również udział reprezentacja z Polski - Polski Chór Kameralny pod dyrekcją Jana Łukaszewskiego.
Niemiecki „Latający Holender” jest tegorocznym wydarzeniem kulturalnym zrealizowanym przez Miasto Sopot dla jego mieszkańców – każdy z nich może zakupić bilet na spektakl w specjalnej cenie 2 zł, wystarczy przedstawić dowód zameldowania
w Sopocie.

Projekt objęty honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Promocja twórczości” oraz Prezydenta Miasta Sopotu.
 

 

Filharmonia w Neubrandenburgu
Od ponad 50 lat kształtuje życie muzyczne w „mieście czterech bram”. Co roku orkiestra zaprasza na 10 regularnych koncertów i 4-5 koncertowych nocy, liczne koncerty specjalne i świąteczne, jak również koncerty szkolne oraz przedstawienia z muzyką kameralną.

Do rangi najważniejszych wydarzeń o szerokim, ponadregionalnym zasięgu urosły neubrandenburskie noce koncertowe, które odbywają się od września 2003 roku i każdorazowo przyświeca im określone motto. W ten sposób Stefan Malzew zainicjował m.in. znakomity cykl Beethovena. Podczas nocnych koncertów, które trwają z reguły do północy, udaje się zaprezentować utwory muzyczne w dwóch różnych interpretacjach. Pierwsza – nowoczesna wersja – przedstawiana jest przez filharmoników z Neubrandenburga, druga – odgrywana jest przez Concerto Brandenburg w wersji historycznej, na dawnych instrumentach. Jednym z wyjątkowych wydarzeń w ramach tego cyklu było przedstawienie „W drodze na Olimp", noc koncertowa, podczas której przy wystawieniu symfonii Dvoráka „Z Nowego Świata” oprócz członków orkiestry Filharmonii w Neubrandenburgu uczestniczyło również ponad 70. dzieci i młodzieży. Odbył się także znakomity występ młodych artystów, gdzie kilka chórów młodzieżowych odśpiewało wspólnie „Ave verum” Mozarta. Za to przedsięwzięcie Filharmonia Neubrandenburska otrzymała nagrodę specjalną prezydenta federalnego.
Obok kościoła koncertowego i Schauspielhaus (domu aktorskiego) w Neubrandenburgu, także teatr w Neustrelitz i Güstrow jest regularnym miejscem występów Filharmonii. Poza tym orkiestra występuje w Pasewalk, Torgelow, Ueckermünde i Bollewick. Zagranicą Filharmonia koncertowała m.in. w Belgii, Hiszpanii i Polsce. Gościnne występy w Baden-Württemberg, Bawarii, Schleswig-Holstein, Saksonii Dolnej i Turyngii pomagają jej szerzyć i zdobywać dobrą sławę. Na szczególne przypomnienie zasługuje doroczny koncert w Brukseli, na który zapraszają włodarze Meklemburgii-Pomorza. Dzięki wieloletniej współpracy orkiestry z Deutschland Radio Kultur i NDR, liczne koncerty rozbrzmiewają z głośników w całych Niemczech. O jakości brzmienia orkiestry świadczą liczne albumy i produkcje CD.
Do zapewnienia przyszłości życiu koncertowemu niezbędne jest duże zaangażowanie w pracę z dziećmi i młodzieżą. Dlatego orkiestra oferuje w każdym sezonie program z koncertami dla szkół, które dopasowane są do różnego poziomu wiekowego dzieci. Podczas koncertów muzyki kameralnej, które odbywają się bezpośrednio w szkolnych salach nawiązuje się bardzo bliski kontakt pomiędzy uczniami i muzykami.
Choć Filharmonia w Neubrandenburgu czuje się zobowiązana pielęgnować klasyczny repertuar, zależy jej również na wykonaniach nowszej muzyki. W końcu orkiestra działa nie tylko jako orkiestra koncertowa. Od 1994 towarzyszy ona także teatralnym przedstawieniom muzycznym w Teatrze Neustrelitz.
Od 1989 udało się niemalże podwoić liczbę odwiedzających filharmonię w Neubrandenburgu. Koncerty w około pięćdziesięciu miejscowościach regionu Mecklenburg-Vorpommern są codziennością dla orkiestry, która w czasie sezonu daje równo 300 koncertów (w pełnym składzie orkiestrowym, muzyka kameralna, koncerty szkolne, produkcje radiowe czy muzyczne przedstawienia teatralne w teatrze w Neustrelitz).

Twórcy

Arila Siegert ma obecnie wielki wpływ na rozwój tańca współczesnego w Niemczech. Twórcza i kontrowersyjna, nawiązuje do tradycji Mary Wingman, Dore Hoyer i Gret Palucci. Obecnie szuka nowych wyzwań, reżyserując opery i wnosząc do nich świeże i innowacyjne interpretacje. Urodziła się w Dreźnie i ukończyła profesjonalną edukację tancerza w szkole Palucci, gdzie sama Gret Palucca uczyła tańca współczesnego. Przez kilkanaście lat tworzyła autorskie spektakle solowe (m.in. „Twarze”, „Uderzenia serca”) i rekonstrukcje dzieł Mary Wingman jak „Taniec wiedźmy” czy Dore Hoyer „Afectos humanos”, które przyniosły jej międzynarodową sławę. Od wczesnych lat 70. zdążyła objechać cały świat. Przez wiele lat jako tancerka i choreografka pracowała w Operze Berlińskiej, Narodowej Operze Drezdeńskiej, Bauhauss Dessau, Narodowej Operze Wiedeńskiej. W 1998 roku wspólnie z architektem Hansem Dieterem Schaalem i projektantką kostiumów Marie-Louise Strandt zrealizowała pierwszą produkcję operową: „Makbeta” Giuseppe Verdiego w Ulm. Później zrealizowała ich jeszcze kilka, m. in. „Aidę” i „Eugeniusza Oniegina”. Największy sukces odniosła realizując operę „Freischuetz” Carla Marii von Webera. „Latający Holender” jest jej pierwszą adaptacją opery Wagnera. Główną intencją w twórczości Arili Siegert jest znalezienie głębokich relacji między ruchem, muzyką i scenografią.


Stefan Malzew, dyrygent, od 2001 roku jest Muzycznym Dyrektorem Generalnym oraz głównym dyrygentem Filharmonii w Neubrandenburgu, a także dyrektorem Teatru Neustrelitz. Objął również kierownictwo artystyczne nad Kościołem Koncertowym w Neubrandenburgu oraz Międzynarodowym Festiwalem Macklemburg-Vorpommern. Malzew występuje także często jako pianista i klarnecista, najczęściej wykonując dwa koncerty Mozarta, potrójny koncert Beethovena, „Błękitną rapsodię” Gershwina oraz koncerty kameralne. Artysta napisał także kilka własnych kompozycji. Są to między innymi utwory kameralne, dwie opery, koncert na klarnet nagrodzony przez Fundację Paula Woitschaft Stiftung w Berlinie w 1998 roku oraz trzy koncerty dla klarnetu jazzowego z orkiestrą. W tym ostatnim występował jako solista-klarnecista. Skomponował również koncert na trzech flecistów i orkiestrę, którego pierwsze wykonanie odbyło się latem 2004 roku w Maklenburgu-Vorpommern. Najnowsze dzieło to „Fragen an Mozart”, którego prawykonanie miało miejsce w kwietniu 2006 roku w Neubrandenburgu. Stefan Malzew podczas swojej ponad dwudziestoletniej kariery występował z wieloma orkiestrami, m.in.: Berliner Symphoniker, Konzerthausorchester Berlin, Deutsche Symphonie-Orchester Berlin, Hamburg Symphonic, Dresda Philharmonic, Schwerin Philharmonic, Orchestra di Deutsche Oper am Rhein Berlin, Folkwang-Kammerorchester, Orchestra di Schleswig, Brandenburg Orchestra, Frankfurt e Württemberg Philharmonic Reutlingen, Orchestra Sinfonica Siciliana.


Hans Dieter Schaal „jest już czymś w rodzaju instytucji kulturalnej w Niemczech.
Z wykształcenia architekt zawsze działał poza głównym nurtem, projektując i realizując scenografie teatralne, rzeźby, cmentarze, parki, skwery, przestrzenne instalacje lub książki, które szybko stawały się wyznacznikiem nowych trendów w środowisku” (Frank Werner w „Hans Dieter Schaal. Pomiędzy”).

Synopsis

Akt I
Na krótko przed powrotem do portu, burza zmusza marynarza Dalanda do zakotwiczenia statku w zatoce. Z braku zajęć załoga udaje się na spoczynek. Sternik pozostaje na warcie, ale i jego zaczyna morzyć sen. Tymczasem do zatoki zawija drugi statek. Należy do Latającego Holendra, który niegdyś podczas potężnej burzy próbował daremnie opłynąć przylądek i przysiągł, że nigdy nie zaniecha tego śmiałego przedsięwzięcia. Od tamtej pory Holender stał się przeklętym tułaczem, który musi wiecznie żeglować po morzu. Przepowiedziano mu jednak, że może zostać wybawiony przez miłość wiernej kobiety. Dlatego co siedem lat wolno mu wyjść na ląd, aby szukać swego szczęścia. Do tej pory jego nadzieje się nie spełniły, więc cały czas powracał na morze. Tak minęło kolejne siedem lat. Holender niechętnie wychodzi na ląd, ponieważ już dawno stracił wiarę w swoje wybawienie. Gdy spotyka na swej drodze Dalanda, odzyskuje jednak nadzieję i ducha wiary – marynarz jest tak zachwycony skarbami, które Holender wiezie ze sobą, że chce mu oddać swą córkę Sentę za żonę.

Akt II
Podczas gdy mężowie są na morzu, ich żony pracują pod nadzorem Mary w domu Dalanda. Jedynie Senta stoi z boku. Jest zafascynowana obrazem wiszącym na ścianie, który przedstawia Holendra. Kiedy prosi Mary, aby jak zawsze opowiedziała jej i pozostałym kobietom historię Latającego Holendra, Mary się wzbrania. Senta postanawia więc po raz pierwszy sama zaśpiewać balladę o żeglarzu. Gdy opowiada w niej o losie potępionego, uznaje za swoje przeznaczenie wybawienie go wierną miłością od ciążącej na nim klątwy. Kobiety są przerażone tym pomysłem Senty i proszą o pomoc wchodzącego właśnie Eryka. Młody strzelec i Senta znają się od dawna. On darzy ją miłością, dla niej jednak jest to tylko przyjaźń. Senta nie rozumie, dlaczego Eryk żąda wyjaśnień z powodu jej zachwytu nad losem Holendra. Jako przestrogę młodzieniec opowiada jej o swoim śnie, w którym widział, jak Senta z Holendrem znikają na morzu. Ta opowieść jednak jeszcze bardziej upewnia Sentę o słuszności postanowienia, by wybawić Holendra. Eryk jest zrozpaczony i rozbity. Zaraz po tym pojawia się Daland i przedstawia Sencie Holendra jako jej narzeczonego. Oboje rozpoznają natychmiast, że są sobie przeznaczeni i Senta przysięga mu wierność na wieki.

Akt III
Marynarze Dalanda cieszą się z powrotu do domu, ale wesoły nastrój nagle się kończy, kiedy do świętujących dołącza budząca grozę załoga Holendra. Eryk jeszcze raz próbuje odwieść Sentę od jej decyzji i przypomina o dawnych czasach, kiedy przysięgała mu swą wierność, patrząc mu w oczy. Holender słyszy to przypadkiem i uznaje, że Senta go zdradziła, więc znów wyrusza w morze. Senta jest gotowa na wszystko: aby udowodnić Holendrowi swą wierność aż po grób, rzuca się w morskie głębiny.

POLSKI CHÓR KAMERALNY
Istniejący od 30 lat POLSKI CHÓR KAMERALNY* należy do wąskiego grona światowej elity w pełni profesjonalnych chórów kameralnych. Daje rocznie około 80-100 koncertów, przygotowując ponad 50 różnych programów. Zespół stawia sobie za cel nadrzędny regularną pracę na instrumentalnym, „orkiestralnym” poziomie, co, oprócz wielu innych umiejętności, wymaga całkowitego opanowania aparatu wokalnego, umożliwiając realizację wszystkich technicznych i artystycznych wymogów partytury.
Zainteresowania tego wszechstronnego zespołu, składającego się z 24 zawodowych muzyków, koncentrują się głównie na muzyce a cappella, a zwłaszcza na współczesnej i romantycznej. Dlatego nie dziwi fakt, iż wielu światowej sławy kompozytorów dedykuje zespołowi swoje utwory (od lat średnio co dwa, trzy tygodnie zespół przygotowuje jedno prawykonanie).
W repertuarze chóru, obok licznych prawykonań, znajdują się m.in. programy oratoryjne, a nawet opery, wykonywane we współpracy z najwybitniejszymi polskimi orkiestrami filharmonicznymi oraz z tak znakomitymi zespołami jak Sinfonia Varsovia, Polska Filharmonia Kameralna – Sopot, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia „Amadeus”, Academy of Ancient Music oraz wieloma innymi europejskimi orkiestrami barokowymi i zespołami muzyki dawnej.
„Specjalizujemy się w różnorodności!” Aby nie popaść w muzyczną rutynę POLSKI CHÓR KAMERALNY chętnie bierze także udział w eksperymentach. Stąd zabawa z muzyką lekką, jazzem, chanson, śpiewem gregoriańskim. Cross-Over nie jest dla nich żadną nowością.
W 2001 r. zespół wystąpił w pierwszym na świecie wykonywanym na żywo koncercie internetowym. Z POLSKIM CHÓREM KAMERALNYM gościnnie współpracują światowej sławy dyrygenci, wśród nich od wielu lat Uwe Gronostay i Eric Ericson. W zeszłym roku z chórem pracowali Frieder Bernius i Stephen Layton. W 2008 r. z zespołem ponownie koncertować będą m.in. Stephen Layton i Eric Ericson.
POLSKI CHÓR KAMERALNY był wielokrotnie zapraszany na międzynarodowe festiwale muzyczne, takie jak Warszawska Jesień, Wratislavia Cantans, Ruhr-Festival, "Rendez-vous musique nouvelle", a także do Salzburga, Drezna, Berlina i Tokio. Tournée koncertowe wiodą go po niemal całej Europie, a także do USA i Japonii. Podczas World Symposium on Choral Music w Rotterdamie zespół wystąpił w roli „oficjalnego chóru sympozjum”.
Oprócz ponad 50 płyt CD, kaset magnetofonowych i video (wydanych m.in. w Acte Préalable, BeArTon, Carus, DUX, Naxos, Wergo i Musidisque) POLSKI CHÓR KAMERALNY utrwalił dziesiątki godzin muzyki dla Polskiego Radia w Warszawie. Od 1999 r. zespół otrzymuje nominacje do nagród fonograficznych (również w tym roku został nominowany za płytę wydaną w 2007 r.), a w 2004 r. otrzymał dwie nagrody „Fryderyk”. Zespół nagrywa także dla Polskiej Telewizji (w tym komplet 68 offertoriów Giovanniego P. da Palestriny), a za granicą dla Dutch Radio, Bayerischer Rundfunk, Hessischer Rundfunk, Südwestrundfunk, Sender Freies Berlin, Westdeutscher Rundfunk oraz dla ZDF (drugiego kanału niemieckiej telewizji publicznej).
POLSKI CHÓR KAMERALNY był silnym polskim akcentem podczas Koncertu Bożonarodzeniowego dla EBU, nadawanego na żywo w Kanadzie i wielu krajach Europy. W sierpniu 2006 r. – w „Roku Mozartowskim” – zespół, jako pomysłodawca i główny organizator, zainaugurował czterodniowy Międzynarodowy Festiwal Mozartowski „Mozartiana”, prezentujący muzykę Amadeusza w wielu różnych stylach. Co roku festiwal przyciąga do Parku Oliwskiego, Pałacu Opatów i Katedry Oliwskiej ponad 10.000 widzów. Tak duże zainteresowanie sprawiło, że „Mozartiana” wpisała się na stałe w kalendarz sierpniowych wydarzeń muzycznych.
W zeszłym roku POLSKI CHÓR KAMERALNY nagrał w Polsce i Niemczech kilka płyt CD, które zostaną wydane w 2008 r. Są wśród nich kolędy w opracowaniu Macieja Małeckiego na chór i orkiestrę smyczkową (z Polską Filharmonią Kameralną - Sopot, pod dyrekcją Jana Łukaszewskiego), płyta monograficzna z utworami Hansa Schanderla oraz muzyka chóralna najwybitniejszych polskich kompozytorów (m.in. Góreckiego, Pendereckiego, Kilara, P. Łukaszewskiego) zarejestrowana dla wydawnictwa „Musica Sacra”.

* znany także jako Schola Cantorum Gedanensis, instytucja kultury miasta Gdańska
Na początku „Roku Jubileuszowego” – POLSKI CHÓR KAMERALNY w 2008 r. obchodzi 30-lecie istnienia – zespół gościł Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski „Musica Sacra”, wykonał także m.in. “Pasję wg Św. Jana” J. S. Bacha